Η ψυχοθεραπεία στη χώρα μας δεν γεννήθηκε χθες, έχει πίσω της μια μακρά ιστορία, που ξεκινά από τις πρώτες ψυχαναλυτικές αναζητήσεις του περασμένου αιώνα και συνεχίζεται με τη συστηματική ανάπτυξη της συστημικής, της ψυχαναλυτικής και άλλων θεραπευτικών προσεγγίσεων. Ήδη από τη δεκαετία του 1960 δημιουργήθηκαν πρωτοποριακοί εκπαιδευτικοί φορείς (όπως το ΑΚΜΑ), ενώ τις επόμενες δεκαετίες συγκροτήθηκαν επιστημονικές εταιρείες , αναπτύχθηκαν εκπαιδευτικά προγράμματα και καλλιεργήθηκε μια αξιόλογη θεραπευτική παράδοση, με διεθνείς συνεργασίες και αναγνώριση.
Με λίγα λόγια, η ψυχοθεραπεία στη χώρα μας, ως οντότητα, «μεγάλωσε», «σπούδασε», «εργάστηκε», «απέκτησε εμπειρία» και διαμόρφωσε τη δική της επιστημονική ταυτότητα. Κι όμως, για το επίσημο ελληνικό κράτος, είναι σαν να μην είχε ακόμη βγάλει αστυνομική ταυτότητα!
Και τώρα καλείται να αποδείξει την ενηλικίωσή της.
Ασφαλώς, η θεσμική κατοχύρωση είναι αναγκαία, καθώς η άσκηση της ψυχοθεραπείας οφείλει να διέπεται από σαφείς κανόνες εκπαίδευσης, επαγγελματικής επάρκειας και δεοντολογίας. Η προστασία των ανθρώπων που αναζητούν θεραπευτική βοήθεια αποτελεί αδιαπραγμάτευτη υποχρέωση της Πολιτείας. Το ερώτημα, ωστόσο, είναι πώς θα επισημοποιήσεις θεσμικά κάτι που είναι ήδη διαμορφωμένο μέσα από μια μακρά ιστορία, χωρίς να ακυρώνεις τη διαδρομή του.
Εδώ ακριβώς γεννιέται ο φόβος για το εάν η θεσμική παρέμβαση γίνεται για να στεγάσει την επιστήμη της ψυχοθεραπείας όπως τη γνωρίζουμε ως τώρα ή για να της αλλάξει τη φυσιογνωμία της.
Δυστυχώς αυτό που διαφαίνεται προς το παρόν είναι ότι οι νέες θεσμικές παρεμβάσεις έρχονται να αλλάξουν, με τρόπο που πολλοί βιώνουν ως αιφνίδιο, τους όρους μιας πραγματικότητας πάνω στην οποία άνθρωποι και εκπαιδευτικοί φορείς έχουν επενδύσει χρόνια εργασίας, σπουδών και προσωπικής εξέλιξης.
Είναι επομένως τεράστια η αγωνία όλων ημών, αλλά και των εκπαιδευομένων, σε διάφορες σχολές, για το τι θα απογίνουν οι σπουδές τους, ποια θα είναι η επαγγελματική τους προοπτική και κατά πόσο θα αναγνωριστεί η εκπαίδευσή τους. Αντίστοιχη αγωνία βιώνουν και οι ίδιες οι σχολές, που καλούνται να αντιμετωπίσουν όχι μόνο την αβεβαιότητα για το μέλλον τους, αλλά και ένα κλίμα ελέγχων και ενδεχόμενων κυρώσεων, το οποίο εντείνει την ανασφάλεια. Και προφανώς η αγωνία τους αυτή δεν προκύπτει ως αντίσταση απέναντι στις αλλαγές, αλλά από το γεγονός ότι οι κανόνες αλλάζουν χωρίς να είναι επαρκώς ξεκάθαρο πώς θα προστατευτεί το ήδη υπάρχον πλαίσιο στο οποίο αναπτύχθηκε ως τώρα η ψυχοθεραπεία στην Ελλάδα.
Αν για παράδειγμα οι μελλοντικοί ψυχοθεραπευτές βγαίνουν από σχολές κατάρτισης των ιδιωτικών κολεγίων τότε το μέλλον προμηνύεται τραγικά δυσοίωνο.
Μέσα κι από αυτή την εξέλιξη ανακύπτει ένα ευρύτερο κοινωνικό ζήτημα. Καθώς ζούμε σε μια εποχή όπου η οικονομία τείνει να καθορίζει ολοένα και περισσότερο την αξία των ανθρώπων, των επαγγελμάτων και των θεσμών, ο κίνδυνος είναι η ψυχοθεραπεία να αντιμετωπιστεί περισσότερο ως μια αγορά επαγγελματικών προσόντων και πιστοποιήσεων και λιγότερο ως μια επιστήμη (και τέχνη) των ανθρώπινων σχέσεων.
Βρισκόμαστε λοιπόν μπροστά σε πρωτοφανείς συνθήκες ανατροπών που ενδεχομένως θα αλλάξουν το σκηνικό στο πεδίο της ψυχοθεραπείας. Βέβαια, επειδή κάθε αλλαγή διαταράσσει αναπόφευκτα τις υπάρχουσες ισορροπίες, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να αποφύγουμε αυτή τη διαταραχή, αλλά να δημιουργήσουμε τις συνθήκες ώστε να γίνει αφορμή και τη δικής μας εξέλιξης και όχι πηγή φόβου και αποδιοργάνωσης.
Εύχομαι αυτή η κρίσιμη περίοδος να αποτελέσει μια ευκαιρία συλλογικής ωρίμανσης και να γίνει μια γέφυρα που θα μας επιτρέψει να περάσουμε από την ατομική αγωνία για το επαγγελματικό μας μέλλον στη συλλογική ευθύνη για το μέλλον της ψυχοθεραπείας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου