Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι οι συγκρούσεις ενός ζευγαριού ξεκινούν από την καθημερινότητα, από την έλλειψη επικοινωνίας, τα οικονομικά προβλήματα, την ανατροφή των παιδιών ή τις διαφορετικές προσωπικότητες. Στην πραγματικότητα, το υπόβαθρο των συγκρούσεων και οι γενεσιουργός αιτία υπάρχει πολύ πριν γνωριστούν οι δύο άνθρωποι. Γεννιούνται στις οικογένειες μέσα στις οποίες μεγάλωσαν.
Ο έρωτας σπάνια ενώνει δύο ώριμους ανθρώπους που συναντιούνται τυχαία. Πολύ συχνότερα ενώνει δύο διαφορετικές ιστορίες, δύο διαφορετικά τραύματα, δύο διαφορετικούς φόβους που, χωρίς να το γνωρίζουν, αναζητούν ο ένας μέσα στον άλλον τη θεραπεία τους.
Ο Αντώνης και η Ιωάννα αποτελούν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ο Αντώνης μεγάλωσε σε μια οικογένεια όπου η αγάπη συνοδευόταν πάντοτε από μια αίσθηση κινδύνου. Η συναισθηματική απόσταση από τον πατέρα του και η αμφίθυμη σχέση με τη μητέρα του δημιούργησαν μέσα του μια βαθιά πεποίθηση ότι οι άνθρωποι που αγαπάμε μάς απογοητεύουν. Τους χρειαζόμαστε, τους ποθούμε, αλλά δεν μπορούμε να τους εμπιστευτούμε ολοκληρωτικά. Ένα παιδικό ατύχημα, όταν κάηκε σοβαρά στο πόδι του, έμοιαζε σχεδόν συμβολικά να σφραγίζει αυτή την εσωτερική εμπειρία. Η αγάπη ήταν σαν τη φωτιά, σε ζέσταινε, αλλά μπορούσε και να σε κάψει. Έτσι, χωρίς να το γνωρίζει, έμαθε να προστατεύεται πριν ακόμη κινδυνεύσει, να απομακρύνεται πριν πληγωθεί, να απορρίπτει πριν τον απορρίψουν.
Η συνεχής υποτίμηση της συντρόφου του, τα έμμεσα παράπονα, οι απειλές ότι θα φύγει από το γάμο και ο χρόνιος θυμός δεν αποτελούν τόσο ένδειξη επιθετικότητας όσο μια μορφή προληπτικής άμυνας. Σαν να σκέφτεται πως «αν κρατήσω τον άλλον σε απόσταση, ίσως να μην μπορέσει ποτέ να με πληγώσει πραγματικά».
Η Ιωάννα μεγάλωσε μέσα σε ένα εντελώς διαφορετικό οικογενειακό σύστημα. Η δική της οικογένεια χαρακτηριζόταν από μια εξαιρετικά ισχυρή συνοχή. Μια συνοχή όμως που είχε ως τίμημα την ελευθερία. Η οικογένεια λειτουργούσε σαν ένας κλειστός οργανισμός. Οι άνθρωποι δύσκολα έφευγαν κι ακόμη δυσκολότερα ενσωματώνονταν νέοι άνθρωποι. Οι γαμπροί παρέμεναν πάντοτε ξένοι. Τα παιδιά όφειλαν να παραμένουν συναισθηματικά διαθέσιμα στο σύστημα ακόμη και όταν δημιουργούσαν τις δικές τους οικογένειες.
Η Ιωάννα μεγάλωσε ως το μικρότερο παιδί, με μεγάλη διαφορά από τα δύο πρώτα. Αυτό το γεγονός είχε ως συνέπεια να διογκωθεί μέσα της το άγχος της εγκατάλειψης, καθώς ένιωθε πάντα η μικρότερη και η πιο αδύναμη. Μετά τον θάνατο του πατέρα της, ένιωσε ακόμη περισσότερο αδύναμη, ενώ αντίστροφα η μητέρα συνέχισε να αποτελεί και μάλιστα πιο έντονα το κέντρο βάρους ολόκληρης της οικογένειας. Σαν να είχε αναλάβει να κρατήσει ζωντανή την ενότητα όλων. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ιωάννα δεν φοβάται τόσο τη σύγκρουση, όσο την κατάρρευση του συστήματος. Η εγκατάλειψη δεν σημαίνει μόνο ότι θα φύγει ο σύντροφός της, σημαίνει ότι θα διαλυθεί ο κόσμος όπως τον γνώρισε.
Ο Αντώνης χρειάζεται απόσταση για να αισθανθεί ασφαλής, ενώ η Ιωάννα χρειάζεται εγγύτητα για να αισθανθεί ασφαλής. Εκείνος απομακρύνεται όταν πλησιάζει πολύ η σχέση, εκείνη πλησιάζει ακόμη περισσότερο όταν αισθάνεται ότι εκείνος απομακρύνεται. Όσο περισσότερο εκείνος αποσύρεται, τόσο περισσότερο εκείνη αγωνιά. Όσο περισσότερο εκείνη αγωνιά, τόσο περισσότερο εκείνος νιώθει ότι πνίγεται. Και έτσι δημιουργείται ένας αυτοτροφοδοτούμενος κύκλος, όπου εκείνος βλέπει μια απαιτητική γυναίκα και εκείνη βλέπει έναν άντρα που την εγκαταλείπει.
Στην πραγματικότητα, όμως, κανείς δεν βλέπει τον άλλον, ο καθένας βλέπει τη δική του πληγή.
Στην αρχή κάθε σχέσης υπάρχει μια μεγάλη ψευδαίσθηση ότι ο άνθρωπος που ερωτευτήκαμε θα θεραπεύσει εκείνο που δεν κατάφεραν να θεραπεύσουν οι γονείς μας.
Ότι θα μας αγαπήσει χωρίς να μας πληγώσει, ότι δεν θα μας εγκαταλείψει ποτέ, ότι θα μας καταλάβει απόλυτα, ότι θα καλύψει εκείνα τα συναισθηματικά ελλείμματα που κουβαλάμε από την παιδική μας ηλικία. Αυτό όμως είναι ένα αδύνατο αίτημα. Καμία σχέση δεν μπορεί να αναλάβει το έργο που ανήκει στην προσωπική ψυχική εξέλιξη του καθενός.
Όταν ο σύντροφος μετατρέπεται σε θεραπευτή της παιδικής μας ιστορίας, η σχέση παύει να είναι σχέση και μετατρέπεται σε πεδίο διαρκούς απογοήτευσης και ματαιώσεων. Η ουσιαστική θεραπευτική αλλαγή αρχίζει όταν οι δύο άνθρωποι σταματήσουν να ζητούν ο ένας από τον άλλον να θεραπεύσει τις παιδικές τους πληγές.
Η Ιωάννα χρειάζεται να κατανοήσει ότι ο φόβος της εγκατάλειψης γεννήθηκε πολύ πριν γνωρίσει τον Αντώνη κι εκείνος χρειάζεται να αναγνωρίσει ότι ο φόβος να μην πληγωθεί δεν δημιουργείται από τη σύντροφό του αλλά από τις πρώτες σχέσεις της ζωής του.
Η συνειδητοποίηση αυτή δεν φέρνει άμεσα ανακούφιση, αντίθετα, συχνά αυξάνει τον πόνο, γιατί τότε γίνεται φανερό ότι η λύση δεν βρίσκεται στην αλλαγή του άλλου, αλλά στη δική μας αλλαγή. Αυτή είναι ίσως η δυσκολότερη συνειδητοποίηση της ψυχοθεραπείας. Υπάρχει όμως ακόμη μια δυσκολία, η αυτονόμηση από την οικογένεια καταγωγής δεν βιώνεται μόνο ως ελευθερία, αλλά και ως προδοσία.
Στην οικογένεια της Ιωάννας, η παραμονή αποτελούσε απόδειξη αγάπης, ενώ η απομάκρυνση ισοδυναμούσε σχεδόν με εγκατάλειψη. Στην οικογένεια του Αντώνη, η απόσταση αποτελούσε τρόπο επιβίωσης, ενώ η οικειότητα ισοδυναμούσε με κίνδυνο. Έτσι, η προσωπική εξέλιξη απαιτεί από τον καθένα να αμφισβητήσει όχι μόνο τις προσωπικές του πεποιθήσεις αλλά και τους ίδιους τους οικογενειακούς μύθους που τον διαμόρφωσαν.
Η διαδικασία αυτή συνοδεύεται αναπόφευκτα από φόβο και ενοχή. Είναι όμως και η μόνη που επιτρέπει στον άνθρωπο να δημιουργήσει μια σχέση βασισμένη όχι στην εξάρτηση αλλά στην ελευθερία.
Η μεγαλύτερη παγίδα των σχέσεων είναι ότι συχνά αναζητούμε στον σύντροφό μας τον γονέα που δεν είχαμε. Αναζητούμε έναν ιδανικό γονέα. Η μεγαλύτερη δυνατότητά τους είναι ότι μπορούν να μας βοηθήσουν να αναγνωρίσουμε αυτή την συνθήκη. Η σχέση δηλαδή, σε πρώτο επίπεδο, δεν θεραπεύει τις παιδικές μας πληγές, τις φωτίζει. Και όταν έχουμε το θάρρος να τις κοιτάξουμε χωρίς να απαιτούμε από τον άλλον να τις επουλώσει, τότε συμβαίνει κάτι παράδοξο, ο σύντροφος παύει να είναι ο σωτήρας ή ο διώκτης μας και γίνεται συνοδοιπόρος στην πορεία της αλλαγής μας. Η πορεία συνεξέλιξης ανοίγει το δρόμο, για πρώτη φορά, οι δύο σύντροφοι να αγαπηθούν όχι επειδή έχουν ανάγκη ο ένας τον άλλον για να επιβιώσουν, αλλά επειδή επιλέγουν να εξελιχθούν μαζί.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου